|
 |
Գրքեր
ՀԱՅՈՑ ՆՅՈՒՐՆԲԵՐԳԸ ՄԱՍԱՄԲ ԻՐԱԳՈՐԾԵՑԻՆ ՀԱՅԵՐԸ
Առաջին համաշխարհային պատերազմում Թուրքիայի պարտությունից հետո երիտթուրք
պարագլուխները գերմանական սուզանավով փախան Գերմանիա: 1918թ. դեկտեմբերի 16-ին
Օսմանյան կայսրությունը հատուկ դեկրետով դատավորություն սկսեց ՙՄիություն և
առաջադիմություն՚ կուսակցության ղեկավարության դեմ: Թալեաթը, Էնվերը, Ջեմալը, Սայիդ
Հալիմը, Նազըմը, Շաքիրը, Ջեմալ Ազմին և մյուսները մեղադրվում էին Օսմանյան
կայսրությանը պատերազմի մեջ ներքաշելու, քրիստոնյա (հայ) հպատակների ջարդի և
տեղահանության կազմակերպման մեջ: Դատավարությունը տևեց մոտ երկու ամիս` 1919-ի
ապրիլի 28-ից հունիսի 26-ը: Անգլիական հրամանատարությունը 77 մեղադրյալների
տեղափոխեց Մալթա կղզի, որոնց հետագայում փոխանակեց անգլիացի ռազմագերիների
հետ: Դատավճիռը հրապարակվեց հուլիսի 5-ին. 31 մեղադրյալներից 4-ը ( Թալեաթը, Էնվերը,
Նազըմը և Ջեմալը) հեռակա կարգով դատապարտվեցին մահվան, մյուսները` տարբեր
տարիների բանտարկության: Մալթայում ներկալվածները չհիշատակվեցին անգամ
դատավճռի մեջ: Իթթիհատի շրջանային 36 քարտուղարների նկատմամբ կայացվեց առանձին
դատավարություն, որի դատավճիռը հրապարակվեց 1920-ի հունվարի 8-ին: 3 հոգի
դատապարտվեց 10, մնացյալը` տարբեր տարիների բանտարկության: Փաստորեն, այս ամենը
կեղծիք էր: Ուստի, հայ քաղաքական շրջանակները ստիպված էին իրենք պատժել թուրք
ոճրագործներին: Միաժամանակ անհրաժեշտ էր մեծ պետությունների հասարակականք
աղաքական շրջաններին բացահայտել հայկական ջարդերում ունեցած այդ երկրների
մեղսակցությունը: Հայերը դժգոհ էին նաև Փարիզի հաշտության կոնֆերանսի որոշումներից:
Ահա այսպես, հայերը որոշեցին իրենք իրագործել արդարադատությունը: Հին հունական
դիցաբանության վրեժի աստվածուհի Նեմեսիսի անունով էր կոչվում թուրք դահիճներին
պատժելու գործողությունը: Նախատեսվում էր պատժել երիտթուրքական ՙՄիություն և
առաջադիմություն՚ (ՙԻթթիհատ վե թերաքե՚) կուսակցության ղեկավարությունը` 1915թ.
հայերի ցեղասպանության կազմակերպիչներին:
|
