|
 |
Գրքեր
ՄԻՍԱՔ ԹՈՌԼԱՔՅԱՆ (1888-1968)
Տրապիզոնի Կյուչանա գյուղում է ծնվել Միսաք Թոռլաքյանը: Ըմբոստ ու խիզախ
բնավորությամբ նա դեռ պատանի հասակից մասնակցել է հայ ազատագրական,
հակաթուրքական պայքարին:
1914թ. զորակոչվել է թուրքական բանակ: Սարիղամիշի ճակատամարտում (12. 1914 -
01. 1915) կրած կործանիչ պարտությունից հետո թուրքական բանակի հայ զինվորները
զինաթափվեցին, ուղարկվեցին շինարարական գումարտակներ, որտեղ էլ նրանց զգալի
մասը գնդակահարվեց իր իսկ փորած խրամատներում: Միսաքին հաջողվեց փրկվել,
առանձին խումբ կազմել (Պոնտոսում) և պատուհասել թուրք դահիճներին:
Միաժամանակ Միսաքը ձեռնամուխ է եղել Եղեռնից փրկված հայ բեկորները թիկունք
փոխադրելուն:
Այնուհետև Միսաքը կամավորական 6-րդ ջոկատի, իսկ հետո՝ նորաստեղծ Հայկական
կորպուսի (հրամանատար՝ գեներալ Թ. Նազարբեկյան) կազմում մասնակցել է մի շարք
մարտերի, այդ թվում՝ Բաշ-Ապարանի ճակատամարտին (1918թ. մայիսին):
1920թ. Միսաքին նկատում է ՙՆեմեսիս՚ ծրագրի ղեկավար ու կազմակերպիչ,
արևմտահայ հայտնի գրող Շահան Նաթալին: Միսաքը, ընդգրկվելով վրիժառու խմբի
մեջ, մեկնում է Կ. Պոլիս:
1921թ. հուլիսի 18-ին Կ. Պոլսում հրատարակվող ՙՃակատամարտ՚ թերթի
խմբագրատան առջև Միսաքը գնդակահարեց մուսավաթական Ադրբեջանի ներքին
գործերի մինիստր Պեհուտ խան Ջիվանշիրին՝ 1918թ. սեպտեմբերին Բաքվի 30.000 և
1921թ. մարտի 23-ի Շուշիի 35.000 հայերի ջարդերի կազմակերպիչներից մեկին: Մ.
Թոռլաքյանը ձերբակալվում է և դատվում Կ. Պոլիսը գրաված դաշնակիցների կողմից:
1921թ. նոյեմբերի 22-ին անգլիական դատարանը ազատ է արձակում Մ. Թոռլաքյանին,
հաշվի առնելով Ջիվանշիրի հանցանքը, Միսաքի արարքը բնորոշում է որպես
արտակարգ հուզմունքի վիճակում կատարված սպանություն:
Մ. Թոռլաքյանն անցնում է Ռումինիա: Այնուհետև Երկրորդ համաշխարհային
պատերազմի տարիներին մասնակցում է Դրաստամատ Կանայանի հայափրկիչ գործին:
1945-48թթ. նորից մեկնում է Ռումինիա, իսկ հետո՝ անցնում ԱՄՆ: Կյանքի վերջին
քսան տարին անցկացրել է Լոս Անջելեսում: Գրել է հուշեր (ՙՕրերուս հետ՚, 1953թ., Լոս
Անջելես.):
Միսաք Թոռլաքյանը մահացել 80 տարեկան հասակում: Մինչ մահը նրան է այցելում և
օրհնում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Ա-ն:
|
